16. Ek Bölüm
************


16.1. Etkileşimli Mod
=====================

There are two variants of the interactive *REPL*.  The classic basic
interpreter is supported on all platforms with minimal line control
capabilities.

On Windows, or Unix-like systems with "curses" support, a new
interactive shell is used by default since Python 3.13. This one
supports color, multiline editing, history browsing, and paste mode.
To disable color, see Controlling color for details.  Function keys
provide some additional functionality. "F1" enters the interactive
help browser "pydoc". "F2" allows for browsing command-line history
with neither output nor the *>>>* and *...* prompts. "F3" enters
"paste mode", which makes pasting larger blocks of code easier. Press
"F3" to return to the regular prompt.

When using the new interactive shell, exit the shell by typing "exit"
or "quit". Adding call parentheses after those commands is not
required.

If the new interactive shell is not desired, it can be disabled via
the "PYTHON_BASIC_REPL" environment variable.


16.1.1. Hata İşleme
-------------------

When an error occurs, the interpreter prints an error message and a
stack trace. In interactive mode, it then returns to the primary
prompt; when input came from a file, it exits with a nonzero exit
status after printing the stack trace. (Exceptions handled by an
"except" clause in a "try" statement are not errors in this context.)
Some errors are unconditionally fatal and cause an exit with a nonzero
exit status; this applies to internal inconsistencies and some cases
of running out of memory.  All error messages are written to the
standard error stream; normal output from executed commands is written
to standard output.

Yarıda kesme karakterinin (genellikle "Control"-"C" veya "Delete")
birincil veya ikincil istemine yazılması girişi iptal eder ve birincil
istemi döndürür. [1] Bir komut yürütülürken bir yarıda kesme karakteri
yazmak "KeyboardInterrupt" özel durumuna neden olur ve bu özel durum
"try" deyimi tarafından işlenebilir.


16.1.2. Yürütülebilir Python Komut Dosyaları
--------------------------------------------

BSD türü Unix sistemlerinde Python komut dosyaları, :: satırı koyarak
kabuk komut dosyaları gibi doğrudan yürütülebilir hale getirilebilir:

   #!/usr/bin/env python3

(yorumlayıcının kullanıcının "PATH") komut dosyasının başında olduğunu
ve dosyaya yürütülebilir bir mod verdiğini varsayarsak.  "#!" dosyanın
ilk iki karakteri olmalıdır.  Bazı platformlarda, bu ilk satırın
Windows ("'\r\n'") satır sonuyla değil, Unix stili bir satır sonuyla
("\n'") bitmesi gerekir.  Python'da yorum başlatmak için karma veya
pound karakteri olan "'#'" kullanıldığını unutmayın.

Komut dosyasına **chmod** komutu kullanılarak yürütülebilir mod veya
izin verilebilir.

   $ chmod +x myscript.py

Windows sistemlerinde, "yürütülebilir mod" kavramı yoktur.  Python
yükleyicisi otomatik olarak ".py" dosyalarını "python.exe" ile
ilişkilendirir, böylece python dosyasına çift tıklama komut dosyası
olarak çalıştırılır.  Uzantı ".pyw" 'de olabilir, bu durumda normalde
görünen konsol penceresi bastırılır.


16.1.3. Etkileşimli Başlangıç Dosyası
-------------------------------------

Python'u etkileşimli olarak kullandığınızda, yorumlayıcı her
başlatıldığında bazı standart komutların yürütülmesi genellikle
kullanışlıdır.  Bunu, başlatma komutlarınızı içeren bir dosyanın adına
"PYTHONSTARTUP" adlı bir ortam değişkeni ayarlayarak yapabilirsiniz.
Bu, Unix kabuklarının ".profile" özelliğine benzer.

Bu dosya Python komutları bir komut dosyasından okuduğunda değil,
yalnızca etkileşimli oturumlarda okunur. Python komutları bir komut
dosyasından okuduğunda, "/dev/tty" komutların açık kaynağı olarak
verildiğinde değil (aksi takdirde etkileşimli bir oturum gibi
davranır).  Etkileşimli komutların yürütüldüğü aynı ad alanında
yürütülür, böylece tanımladığı veya aldığı nesneler etkileşimli
oturumda nitelik olmadan kullanılabilir. Bu dosyadaki "sys.ps1" ve
"sys.ps2" istemlerini de değiştirebilirsiniz.

Geçerli dizinden ek bir başlangıç dosyası okumak istiyorsanız, bunu
genel başlangıç dosyasında "if os.path.isfile('.pythonrc.py'):
exec(open('.pythonrc.py').read()" gibi bir kod kullanarak
programlayabilirsiniz. Başlangıç dosyasını bir komut dosyasında
kullanmak istiyorsanız, bunu komut dosyasında açıkça yapmalısınız:

   import os
   filename = os.environ.get('PYTHONSTARTUP')
   if filename and os.path.isfile(filename):
       with open(filename) as fobj:
           startup_file = fobj.read()
       exec(startup_file)


16.1.4. Özelliştirme Modülleri
------------------------------

Python provides two hooks to let you customize it: sitecustomize and
usercustomize.  To see how it works, you need first to find the
location of your user site-packages directory.  Start Python and run
this code:

   >>> import site
   >>> site.getusersitepackages()
   '/home/user/.local/lib/python3.x/site-packages'

Artık bu dizinde "usercustomize.py" adlı bir dosya oluşturabilir ve
içine istediğiniz her şeyi koyabilirsiniz.  Otomatik içe aktarmayı
devre dışı bırakmak için "-s" seçeneğiyle başlatılmadıkça Python'un
her çağrısını etkiler.

sitecustomize works in the same way, but is typically created by an
administrator of the computer in the global site-packages directory,
and is imported before usercustomize.  See the documentation of the
"site" module for more details.

-[ Dipnotlar ]-

[1] GNU Readline paketiyle ilgili bir sorun bunu engelleyebilir.
