# 5. Veri Yapıları

Bu bölüm, daha önce öğrendiğiniz bazı şeyleri daha ayrıntılı olarak açıklamakta ve bazı yeni şeyler de eklemektedir.

## 5.1. Listeler Üzerine

Liste veri türünün bazı yöntemleri daha vardır. Liste nesnelerinin tüm metotları şunlardır:

list.append(x)

  Listenin sonuna bir öğe ekleyin. `a[len(a):] = [x]` ile eş değerdir.

list.extend(iterable)

  Listeyi iterable’daki tüm öğeleri ekleyerek genişletin. `a[len(a):] = iterable` ile eş değerdir.

list.insert(i, x)

  Verilen pozisyona bir öğe ekleyin. İlk argüman, daha önce ekleyeceğiniz öğenin indeksidir, bu nedenle `a.insert(0, x)` listenin önüne ekler ve `a.insert(len(a), x)` komutu `a.append(x)` komutu ile eş değerdir.

list.remove(x)

  Değeri x’e eşit olan ilk öğeyi listeden kaldırır. Böyle bir öğe yoksa `ValueError` hatası ortaya çıkar.

list.pop([i])

  Remove the item at the given position in the list, and return it. If no index is specified, `a.pop()` removes and returns the last item in the list. It raises an `IndexError` if the list is empty or the index is outside the list range.

list.clear()

  Listeden tüm öğeleri kaldırır. `del a[:]` ile eş değerdir.

list.index(x[, start[, end]])

  Değeri x’e eşit olan ilk öğenin listedeki sıfır tabanlı indeksini döndürür. Böyle bir öğe yoksa `ValueError` hatası ortaya çıkar.

  İsteğe bağlı start ve end argümanları dilim gösteriminde olduğu gibi yorumlanır ve aramayı listenin belirli bir alt dizisiyle sınırlamak için kullanılır. Döndürülen dizin, start bağımsız değişkeni yerine tam dizinin başlangıcına göre hesaplanır.

list.count(x)

  Listede x öğesinin kaç kez göründüğünü döndürür.

list.sort(*, key=None, reverse=False)

  Listenin öğelerini yerinde sıralayın (argümanlar sıralama özelleştirmesi için kullanılabilir, açıklamaları için bkz: `sorted()`).

list.reverse()

  Listenin öğelerini yerinde ters çevirir.

list.copy()

  Listenin yüzeysel bir kopyasını döndürür. `a[:]` ile eş değerdir.

Liste yöntemlerinin çoğunu kullanan bir örnek:

    >>> fruits = ['orange', 'apple', 'pear', 'banana', 'kiwi', 'apple', 'banana']
    >>> fruits.count('apple')
    2
    >>> fruits.count('tangerine')
    0
    >>> fruits.index('banana')
    3
    >>> fruits.index('banana', 4)  # Find next banana starting at position 4
    6
    >>> fruits.reverse()
    >>> fruits
    ['banana', 'apple', 'kiwi', 'banana', 'pear', 'apple', 'orange']
    >>> fruits.append('grape')
    >>> fruits
    ['banana', 'apple', 'kiwi', 'banana', 'pear', 'apple', 'orange', 'grape']
    >>> fruits.sort()
    >>> fruits
    ['apple', 'apple', 'banana', 'banana', 'grape', 'kiwi', 'orange', 'pear']
    >>> fruits.pop()
    'pear'

Listeyi yalnızca değiştiren `insert`, `remove` veya `sort` gibi yöntemlerin hiçbir dönüş değeri yazdırmadığını fark etmiş olabilirsiniz – onlar varsayılan `None` değerini döndürürler. [1] Bu, Python’daki tüm değiştirilebilir veri yapıları için bir tasarım ilkesidir.

Fark edebileceğiniz bir başka şey de tüm verilerin sıralanamayacağı veya karşılaştırılamayacağıdır. Örneğin, `[None, 'hello', 10]` sıralanamaz çünkü tamsayılar dizelerle karşılaştırılamaz ve None diğer türlerle karşılaştırılamaz. Ayrıca, tanımlanmış bir sıralama ilişkisine sahip olmayan bazı türler de vardır. Örneğin, `3+4j < 5+7j` geçerli bir karşılaştırma değildir.

### 5.1.1. Listeleri Yığın Olarak Kullanma

The list methods make it very easy to use a list as a stack, where the last element added is the first element retrieved (“last-in, first-out”). To add an item to the top of the stack, use `append()`. To retrieve an item from the top of the stack, use `pop()` without an explicit index. For example:

    >>> stack = [3, 4, 5]
    >>> stack.append(6)
    >>> stack.append(7)
    >>> stack
    [3, 4, 5, 6, 7]
    >>> stack.pop()
    7
    >>> stack
    [3, 4, 5, 6]
    >>> stack.pop()
    6
    >>> stack.pop()
    5
    >>> stack
    [3, 4]

### 5.1.2. Listeleri Kuyruk Olarak Kullanma

Bir listeyi, eklenen ilk elemanın alınan ilk eleman olduğu bir kuyruk olarak kullanmak da mümkündür (“ilk giren ilk çıkar”); ancak listeler bu amaç için verimli değildir. Listenin sonundan ekleme ve çıkarma işlemleri hızlıyken, listenin başından ekleme veya çıkarma yapmak yavaştır (çünkü diğer tüm öğelerin bir adım kaydırılması gerekir).

Bir kuyruk uygulamak için, her iki uçtan da hızlı ekleme ve çıkarma yapmak üzere tasarlanmış `collections.deque` kullanın. Örneğin:

    >>> from collections import deque
    >>> queue = deque(["Eric", "John", "Michael"])
    >>> queue.append("Terry")           # Terry arrives
    >>> queue.append("Graham")          # Graham arrives
    >>> queue.popleft()                 # The first to arrive now leaves
    'Eric'
    >>> queue.popleft()                 # The second to arrive now leaves
    'John'
    >>> queue                           # Remaining queue in order of arrival
    deque(['Michael', 'Terry', 'Graham'])

### 5.1.3. Liste Kavramaları

Liste kavramaları, listeler oluşturmak için kısa bir yol sağlar. Yaygın uygulamalar, her bir öğenin başka bir dizinin veya yinelenebilir öğenin her bir üyesine uygulanan bazı işlemlerin sonucu olduğu yeni listeler oluşturmak veya belirli bir koşulu karşılayan öğelerin bir alt dizisini oluşturmaktır.

Örneğin, aşağıdaki gibi bir kareler listesi oluşturmak istediğimizi varsayalım:

    >>> squares = []
    >>> for x in range(10):
    ...     squares.append(x**2)
    ...
    >>> squares
    [0, 1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81]

Bunun, `x` adında bir değişken yarattığına (veya üzerine yazdığına) ve bu değişkenin döngü tamamlandıktan sonra da var olduğuna dikkat edin. Kareler listesini, şunu kullanarak herhangi bir yan etki olmadan hesaplayabiliriz:

    squares = list(map(lambda x: x**2, range(10)))

veya aynı şekilde:

    squares = [x**2 for x in range(10)]

ki bu daha kısa ve okunaklıdır.

Bir liste kavrayışı, bir ifade içeren parantezlerden ve ardından bir `for` cümlesinden, ardından sıfır veya daha fazla `for` veya `if` cümlesinden oluşur. Sonuç, ifadenin kendisini takip eden `for` ve `if` cümleleri bağlamında değerlendirilmesiyle elde edilen yeni bir liste olacaktır. Örneğin, listcomp, eşit değillerse iki listenin öğelerini birleştirir:

    >>> [(x, y) for x in [1,2,3] for y in [3,1,4] if x != y]
    [(1, 3), (1, 4), (2, 3), (2, 1), (2, 4), (3, 1), (3, 4)]

ve şuna eş değerdir:

    >>> combs = []
    >>> for x in [1,2,3]:
    ...     for y in [3,1,4]:
    ...         if x != y:
    ...             combs.append((x, y))
    ...
    >>> combs
    [(1, 3), (1, 4), (2, 3), (2, 1), (2, 4), (3, 1), (3, 4)]

Her iki kod parçacığında da `for` ve `if` ifadelerinin sıralamasının aynı olduğuna dikkat edin.

Eğer ifade bir veri grubu ise (örneğin önceki örnekteki `(x, y)`), parantez içine alınmalıdır.

    >>> vec = [-4, -2, 0, 2, 4]
    >>> # create a new list with the values doubled
    >>> [x*2 for x in vec]
    [-8, -4, 0, 4, 8]
    >>> # filter the list to exclude negative numbers
    >>> [x for x in vec if x >= 0]
    [0, 2, 4]
    >>> # apply a function to all the elements
    >>> [abs(x) for x in vec]
    [4, 2, 0, 2, 4]
    >>> # call a method on each element
    >>> freshfruit = ['  banana', '  loganberry ', 'passion fruit  ']
    >>> [weapon.strip() for weapon in freshfruit]
    ['banana', 'loganberry', 'passion fruit']
    >>> # create a list of 2-tuples like (number, square)
    >>> [(x, x**2) for x in range(6)]
    [(0, 0), (1, 1), (2, 4), (3, 9), (4, 16), (5, 25)]
    >>> # the tuple must be parenthesized, otherwise an error is raised
    >>> [x, x**2 for x in range(6)]
      File "<stdin>", line 1
        [x, x**2 for x in range(6)]
         ^^^^^^^
    SyntaxError: did you forget parentheses around the comprehension target?
    >>> # flatten a list using a listcomp with two 'for'
    >>> vec = [[1,2,3], [4,5,6], [7,8,9]]
    >>> [num for elem in vec for num in elem]
    [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9]

Liste kavramaları karmaşık ifadeler ve iç içe geçmiş fonksiyonlar içerebilir:

    >>> from math import pi
    >>> [str(round(pi, i)) for i in range(1, 6)]
    ['3.1', '3.14', '3.142', '3.1416', '3.14159']

### 5.1.4. İç İçe Liste Kavramaları

Bir liste kavrayışındaki ilk ifade, başka bir liste kavrayışı da dahil olmak üzere rastgele herhangi bir ifade olabilir.

Uzunluğu 4 olan 3 listeden oluşan bir liste olarak uygulanan 3x4’lük bir matrisin aşağıdaki örneğini düşünün:

    >>> matrix = [
    ...     [1, 2, 3, 4],
    ...     [5, 6, 7, 8],
    ...     [9, 10, 11, 12],
    ... ]

Aşağıdaki liste kavraması satır ve sütunların yerlerini değiştirir:

    >>> [[row[i] for row in matrix] for i in range(4)]
    [[1, 5, 9], [2, 6, 10], [3, 7, 11], [4, 8, 12]]

Önceki bölümde gördüğümüz gibi, iç liste kavrayışı, onu takip eden `for` bağlamında değerlendirilir, bu nedenle bu örnek şuna eş değerdir:

    >>> transposed = []
    >>> for i in range(4):
    ...     transposed.append([row[i] for row in matrix])
    ...
    >>> transposed
    [[1, 5, 9], [2, 6, 10], [3, 7, 11], [4, 8, 12]]

ki bu da şununla aynıdır:

    >>> transposed = []
    >>> for i in range(4):
    ...     # the following 3 lines implement the nested listcomp
    ...     transposed_row = []
    ...     for row in matrix:
    ...         transposed_row.append(row[i])
    ...     transposed.append(transposed_row)
    ...
    >>> transposed
    [[1, 5, 9], [2, 6, 10], [3, 7, 11], [4, 8, 12]]

Gerçek dünyada, karmaşık akışlı ifadeler yerine yerleşik işlevleri tercih etmelisiniz. Bu kullanım durumu için `zip()` fonksiyonu harika bir iş çıkaracaktır:

    >>> list(zip(*matrix))
    [(1, 5, 9), (2, 6, 10), (3, 7, 11), (4, 8, 12)]

Bu satırdaki yıldız işaretiyle ilgili ayrıntılar için Argüman Listelerini Açma bölümüne bakın.

## 5.2. `del` ifadesi

There is a way to remove an item from a list given its index instead of its value: the `del` statement. This differs from the `pop()` method which returns a value. The `del` statement can also be used to remove slices from a list or clear the entire list (which we did earlier by assignment of an empty list to the slice). For example:

    >>> a = [-1, 1, 66.25, 333, 333, 1234.5]
    >>> del a[0]
    >>> a
    [1, 66.25, 333, 333, 1234.5]
    >>> del a[2:4]
    >>> a
    [1, 66.25, 1234.5]
    >>> del a[:]
    >>> a
    []

`del` değişkenlerin tamamını silmek için de kullanılabilir:

    >>> del a

Bundan sonra `a` ismine referans vermek bir hatadır (en azından ona başka bir değer atanana kadar). Daha sonra `del` için başka kullanımlar bulacağız.

## 5.3. Veri Grupları ve Diziler

Listelerin ve dizelerin indeksleme ve dilimleme işlemleri gibi birçok ortak özelliğe sahip olduğunu gördük. Bunlar dizi veri tiplerinin iki örneğidir (bkz. Dizi Tipleri — list, tuple, range). Python gelişen bir dil olduğu için başka dizi veri tipleri de eklenebilir. Ayrıca başka bir standart dizi veri tipi daha vardır: tuple.

Bir veri grubu, virgülle ayrılmış bir dizi değerden oluşur, örneğin:

    >>> t = 12345, 54321, 'hello!'
    >>> t[0]
    12345
    >>> t
    (12345, 54321, 'hello!')
    >>> # Tuples may be nested:
    ... u = t, (1, 2, 3, 4, 5)
    >>> u
    ((12345, 54321, 'hello!'), (1, 2, 3, 4, 5))
    >>> # Tuples are immutable:
    ... t[0] = 88888
    Traceback (most recent call last):
      File "<stdin>", line 1, in <module>
    TypeError: 'tuple' object does not support item assignment
    >>> # but they can contain mutable objects:
    ... v = ([1, 2, 3], [3, 2, 1])
    >>> v
    ([1, 2, 3], [3, 2, 1])

Gördüğünüz gibi, çıktıda veri grupları her zaman parantez içine alınır, böylece iç içe geçmiş veri grupları doğru şekilde yorumlanır; parantezli veya parantezsiz olarak girilebilirler, ancak genellikle parantezler gereklidir (eğer grup daha büyük bir ifadenin parçasıysa). Bir veri grubunun öğelerine tek tek atama yapmak mümkün değildir, ancak listeler gibi değiştirilebilir nesneler içeren veri grupları oluşturmak mümkündür.

Veri grupları listelere benzer görünse de, genellikle farklı durumlarda ve farklı amaçlar için kullanılırlar. Veri grupları immutable ‘dır ve genellikle paket açma (bu bölümün ilerleyen kısımlarına bakınız) veya indeksleme (hatta `namedtuples` durumunda öznitelik ile) yoluyla erişilen heterojen bir dizi eleman içerir. Listeler mutable ‘dır ve elemanları genellikle homojendir ve listenin üzerinde yinelenerek erişilir.

Özel bir sorun, 0 veya 1 öğe içeren veri gruplarının oluşturulmasıdır: söz diziminin bunlar ile başa çıkan bazı ekstra tuhaflıkları vardır. Boş veri grupları boş bir parantez çifti ile oluşturulur; bir öğeli bir veri grubu, bir değeri virgülle takip ederek oluşturulur (tek bir değeri parantez içine almak yeterli değildir). Çirkin olsa da etkilidir. Örneğin:

    >>> empty = ()
    >>> singleton = 'hello',    # <-- note trailing comma
    >>> len(empty)
    0
    >>> len(singleton)
    1
    >>> singleton
    ('hello',)

`t = 12345, 54321, ‘hello!’` ifadesi bir veri grubu paketleme örneğidir: `12345`, `54321` ve `'hello!'` değerleri bir veri grubu içinde bir araya getirilmiştir. Bu işlemin tersi de mümkündür:

    >>> x, y, z = t

Buna uygun bir şekilde dizi açma (sequence unpacking) denir ve sağ taraftaki herhangi bir dizi için çalışır. Dizi açma, eşittir işaretinin sol tarafında dizideki eleman sayısı kadar değişken olmasını gerektirir. Çoklu atamanın aslında tuple paketleme ve dizi açmanın bir kombinasyonu olduğunu unutmayın.

## 5.4. Kümeler

Python ayrıca kümeler için bir veri türü içerir. Bir küme, yinelenen öğeleri olmayan sırasız bir koleksiyondur. Temel kullanımları içerisinde üyelik testi ve yinelenen girdilerin elenmesi yer alır. Küme nesneleri ayrıca birleşim, kesişim, fark ve simetrik fark gibi matematiksel işlemleri de destekler.

Küme oluşturmak için küme parantezleri veya `set()` fonksiyonu kullanılabilir. Not: boş bir küme oluşturmak için `{}` değil `set()` kullanmanız gerekir, çünkü birincisi boş bir sözlük oluşturur, ki bu da bir sonraki bölümde tartışacağımız bir veri yapısıdır.

İşte kısa bir gösterim:

    >>> basket = {'apple', 'orange', 'apple', 'pear', 'orange', 'banana'}
    >>> print(basket)                      # show that duplicates have been removed
    {'orange', 'banana', 'pear', 'apple'}
    >>> 'orange' in basket                 # fast membership testing
    True
    >>> 'crabgrass' in basket
    False

    >>> # Demonstrate set operations on unique letters from two words
    ...
    >>> a = set('abracadabra')
    >>> b = set('alacazam')
    >>> a                                  # unique letters in a
    {'a', 'r', 'b', 'c', 'd'}
    >>> a - b                              # letters in a but not in b
    {'r', 'd', 'b'}
    >>> a | b                              # letters in a or b or both
    {'a', 'c', 'r', 'd', 'b', 'm', 'z', 'l'}
    >>> a & b                              # letters in both a and b
    {'a', 'c'}
    >>> a ^ b                              # letters in a or b but not both
    {'r', 'd', 'b', 'm', 'z', 'l'}

liste kavramaları gibi küme kavramaları da desteklenmektedir:

    >>> a = {x for x in 'abracadabra' if x not in 'abc'}
    >>> a
    {'r', 'd'}

## 5.5. Sözlükler

Another useful data type built into Python is the dictionary (see Mapping Types — dict). Dictionaries are sometimes found in other languages as “associative memories” or “associative arrays”. Unlike sequences, which are indexed by a range of numbers, dictionaries are indexed by keys, which can be any immutable type; strings and numbers can always be keys. Tuples can be used as keys if they contain only strings, numbers, or tuples; if a tuple contains any mutable object either directly or indirectly, it cannot be used as a key. You can’t use lists as keys, since lists can be modified in place using index assignments, slice assignments, or methods like `append()` and `extend()`.

Bir sözlüğü anahtar: değer çiftleri olarak düşünmek en iyisidir. Bir sözlük içerisindeki her anahtarın benzersiz olması gerektiğini ise unutmayın. Bir çift parantez boş bir sözlük oluşturur: `{}`. Anahtar:değer çiftlerinin virgülle ayrılmış bir listesini parantezler içine yerleştirmek sözlüğe ilk anahtar:değer çiftlerini ekler; sözlükler çıktıda da aynı bu şekilde görünürler.

Bir sözlük üzerindeki ana işlemler, bir değeri bir anahtarla depolamak ve anahtarı verilen değeri geri çıkarmaktır. Ayrıca `del` ile bir anahtar:değer çiftini silmek de mümkündür. Zaten bir değeri kullanımda olan bir anahtar kullanarak saklarsanız, bu anahtarla ilişkili eski değer unutulur. Var olmayan bir anahtar kullanarak değer çıkarmak bir hatadır.

Bir sözlük üzerinde `list(d)` işlemini gerçekleştirmek, sözlükte kullanılan tüm anahtarların bir listesini eklenme sırasına göre döndürür (başka bir düzenle sıralanmasını istiyorsanız, bunun yerine `sorted(d)` kullanın). Tek bir anahtarın sözlükte olup olmadığını kontrol etmek için `in` anahtar sözcüğünü kullanın.

İşte sözlük kullanılan bir örnek:

    >>> tel = {'jack': 4098, 'sape': 4139}
    >>> tel['guido'] = 4127
    >>> tel
    {'jack': 4098, 'sape': 4139, 'guido': 4127}
    >>> tel['jack']
    4098
    >>> del tel['sape']
    >>> tel['irv'] = 4127
    >>> tel
    {'jack': 4098, 'guido': 4127, 'irv': 4127}
    >>> list(tel)
    ['jack', 'guido', 'irv']
    >>> sorted(tel)
    ['guido', 'irv', 'jack']
    >>> 'guido' in tel
    True
    >>> 'jack' not in tel
    False

`dict()` yapıcısı, doğrudan anahtar-değer dizilerinden sözlükler oluşturur:

    >>> dict([('sape', 4139), ('guido', 4127), ('jack', 4098)])
    {'sape': 4139, 'guido': 4127, 'jack': 4098}

Buna ek olarak, sözlük kavramaları rastgele anahtar ve değer ifadelerinden sözlükler oluşturmak için de kullanılabilir:

    >>> {x: x**2 for x in (2, 4, 6)}
    {2: 4, 4: 16, 6: 36}

Anahtarlar basit dizgiler olduğunda, anahtar sözcük argümanlarını kullanarak çiftleri belirtmek bazen daha kolaydır:

    >>> dict(sape=4139, guido=4127, jack=4098)
    {'sape': 4139, 'guido': 4127, 'jack': 4098}

## 5.6. Döngü Teknikleri

When looping through dictionaries, the key and corresponding value can be retrieved at the same time using the `items()` method.

    >>> knights = {'gallahad': 'the pure', 'robin': 'the brave'}
    >>> for k, v in knights.items():
    ...     print(k, v)
    ...
    gallahad the pure
    robin the brave

Bir dizi boyunca döngü yaparken, `enumerate()` fonksiyonu kullanılarak konum indeksi ve karşılık gelen değer aynı anda alınabilir.

    >>> for i, v in enumerate(['tic', 'tac', 'toe']):
    ...     print(i, v)
    ...
    0 tic
    1 tac
    2 toe

Aynı anda iki veya daha fazla dizi üzerinde döngü yapmak için, girdiler `zip()` fonksiyonu ile eşleştirilebilir.

    >>> questions = ['name', 'quest', 'favorite color']
    >>> answers = ['lancelot', 'the holy grail', 'blue']
    >>> for q, a in zip(questions, answers):
    ...     print('What is your {0}?  It is {1}.'.format(q, a))
    ...
    What is your name?  It is lancelot.
    What is your quest?  It is the holy grail.
    What is your favorite color?  It is blue.

Bir dizi üzerinde ters yönde döngü yapmak için, önce diziyi ileri yönde belirtin ve ardından `reversed()` fonksiyonunu çağırın.

    >>> for i in reversed(range(1, 10, 2)):
    ...     print(i)
    ...
    9
    7
    5
    3
    1

Bir dizi üzerinde sıralı olarak döngü yapmak için, listenin kaynağını değiştirmeksizin yeni bir sıralı liste döndüren `sorted()` fonksiyonunu kullanın.

    >>> basket = ['apple', 'orange', 'apple', 'pear', 'orange', 'banana']
    >>> for i in sorted(basket):
    ...     print(i)
    ...
    apple
    apple
    banana
    orange
    orange
    pear

Bir dizi üzerinde `set()` kullanmak yinelenen öğeleri ortadan kaldırır. Bir dizi üzerinde `set()` ile birlikte `sorted()` kullanımı, dizinin benzersiz öğeleri üzerinde sıralı olarak döngü oluşturmanın deyimsel bir yoludur.

    >>> basket = ['apple', 'orange', 'apple', 'pear', 'orange', 'banana']
    >>> for f in sorted(set(basket)):
    ...     print(f)
    ...
    apple
    banana
    orange
    pear

Bazen bir liste üzerinde döngü yaparken değiştirmek cazip gelebilir; ancak bunun yerine yeni bir liste oluşturmak genellikle daha basit ve daha güvenlidir.

    >>> import math
    >>> raw_data = [56.2, float('NaN'), 51.7, 55.3, 52.5, float('NaN'), 47.8]
    >>> filtered_data = []
    >>> for value in raw_data:
    ...     if not math.isnan(value):
    ...         filtered_data.append(value)
    ...
    >>> filtered_data
    [56.2, 51.7, 55.3, 52.5, 47.8]

## 5.7. Koşullar Üzerine

`while` ve `if` deyimlerinde kullanılan koşullar sadece karşılaştırma değil, herhangi bir operatör içerebilir.

Karşılaştırma operatörleri `in` ve `not in` bir değerin bir dizide olup olmadığını kontrol eder. `is` ve `is not` operatörleri iki nesnenin gerçekten aynı nesne olup olmadığını karşılaştırır. Tüm karşılaştırma operatörleri aynı önceliğe sahiptir, bu öncelik ise tüm sayısal operatörlerden daha düşüktür.

Karşılaştırmalar art arda zincirlenebilir. Örneğin, `a < b == c` ifadesi `a` değerinin `b` değerinden küçük olup olmadığını test ederken aynı zamanda `b` değerinin `c` değerine eşit olup olmadığını test eder.

Karşılaştırmalar `and` ve `or` Boolean operatörleri kullanılarak birleştirilebilir ve bir karşılaştırmanın (veya başka bir Boolean ifadesinin) sonucu `not` ile olumsuzlanabilir. Bunlar karşılaştırma operatörlerinden daha düşük önceliklere sahiptir; aralarında, `not` en yüksek önceliğe ve `or` en düşük önceliğe sahiptir, böylece `A ve B değil veya C`, `(A ve (B değil)) veya C` ile eş değerdir. Her zaman olduğu gibi, istenen bileşimi ifade etmek için parantezler kullanılabilir.

Boolean operatörleri `and` ve `or` kısa devre operatörleri olarak adlandırılır: argümanları soldan sağa doğru değerlendirilir ve sonuç belirlenir belirlenmez değerlendirme durur. Örneğin, `A` ve `C` doğru ancak `B` yanlış ise, `A ve B ve C` `C` ifadesini değerlendirmez. Boolean olarak değil de genel bir değer olarak kullanıldığında, kısa devre işlecinin dönüş değeri son değerlendirilen bağımsız değişkendir.

Bir değişkene, bir karşılaştırmanın sonucunu veya başka bir Boolean ifadesini atamak mümkündür. Örneğin:

    >>> string1, string2, string3 = '', 'Trondheim', 'Hammer Dance'
    >>> non_null = string1 or string2 or string3
    >>> non_null
    'Trondheim'

Python’da, C’den farklı olarak, ifadelerin içindeki atamanın walrus operatörü `=` ile açıkça yapılması gerektiğini unutmayın. Bu, C programlarında karşılaşılan yaygın bir sorunu önler: `==` yazmak isterken `=` yazmak.

## 5.8. Diziler ile Diğer Veri Tiplerinin Karşılaştırılması

Dizi nesneleri tipik olarak aynı dizi türüne sahip diğer nesnelerle karşılaştırılabilir. Karşılaştırmada sözlüksel sıralama kullanılır: önce ilk iki öğe karşılaştırılır ve farklılarsa bu karşılaştırmanın sonucunu belirler; eşitlerse, sonraki iki öğe karşılaştırılır ve her iki dizi de tükenene kadar böyle devam eder. Karşılaştırılacak iki öğenin kendileri de aynı türden diziler ise, sözlükbilimsel karşılaştırma özyinelemeli olarak gerçekleştirilir. İki dizinin tüm öğeleri eşit çıkarsa, diziler eşit kabul edilir. Eğer dizilerden biri diğerinin alt dizisi ise, daha kısa olan dizi daha küçük (küçük) olandır. Dizgiler için sözlükbilimsel sıralama, tek tek karakterleri sıralamak için Unicode kod noktası numarasını kullanır. Aynı türdeki diziler arasındaki karşılaştırmalara bazı örnekler:

    (1, 2, 3)              < (1, 2, 4)
    [1, 2, 3]              < [1, 2, 4]
    'ABC' < 'C' < 'Pascal' < 'Python'
    (1, 2, 3, 4)           < (1, 2, 4)
    (1, 2)                 < (1, 2, -1)
    (1, 2, 3)             == (1.0, 2.0, 3.0)
    (1, 2, ('aa', 'ab'))   < (1, 2, ('abc', 'a'), 4)

Nesnelerin uygun karşılaştırma yöntemlerine sahip olması koşuluyla, farklı türlerdeki nesnelerin `<` veya `>` ile karşılaştırılabileceğini unutmayın. Örneğin, karışık sayısal türler sayısal değerlerine göre karşılaştırılır, bu nedenle 0 eşittir 0.0, vb. Bu türler uygun yöntemlere sahip değillerse, yorumlayıcı rastgele bir sıralama döndürmek yerine `TypeError` hatası verir.

Dipnotlar

[1]

Diğer diller, `d->insert("a")->remove("b")->sort();` gibi yöntem zincirlemesine izin veren değiştirilmiş nesneyi döndürebilir.